PL | EN

Od dobrobytu do odbytu, przez odbyt w niebyt

2014, porcelana malowana naszkliwnie, [22x] Ø 18-34 cm

Klasyczne naczynia stołowe zazwyczaj posiadają dekoracje w formie ckliwych motywów floralnych, geometrycznych ornamentów lub sielskich scen rodzajowych. Tu źródło inspiracji tła dla przyszłych dań pochodzi z obrazów kanału odbytu – wyników badań ultrasonografii przezodbytowej TAUS.
Jest to komentarz do zjawiska kompulsywnej konsumpcji (zarówno w znaczeniu nabywania dóbr, jak i spożywania i trawienia pokarmów) przewyższającej znacznie realne potrzeby. Przyjemność jest tylko chwilowa – piękne potrawy wkrótce i tak przeistoczą się w nieokreślonego kształtu materię o równie nieokreślonej konsystencji. Oto przed oczami stołowników jawi się końcowe ogniwo łańcucha konsumpcji.

TOP

Obiekt z otworem

2014, porcelana, 11 x 36 x 36 cm


na marginesie [pdf]

Obiekt, wykonany ze szlachetnego materiału, zwanego „białym złotem”, stanowi swoistą karykaturę przedmiotu użytkowego. Znajdujący się w jego centralnej części dość sugestywny otwór, jest na tyle mały, że trudno przypisać przedmiotowi jakąkolwiek funkcję użytkową. Nasuwa się skojarzenie z ciałem. Granice intymności zostają przesunięte. Odraza w połączeniu z materialnym pragnieniem czyni ten bezużyteczny przedmiot tym, czego nie chciałoby się chcieć posiadać, a jednak.

TOP

II. V.

2014, porcelana, [2x] 10 x 14 x 14 cm
Realizacja w ramach akcji przeciw głodowi „Empty Bowls”

Miski na bazie półkuli z wydłużoną ku górze krawędzią ścianki. Dokładnie na wysokości, gdzie zaczyna się przedłużenie, znajdują się niewielkie otwory – na poszczególnych egzemplarzach w ilości 2 lub 5. Liczby te według Siedmiu Grzechów Głównych określają drugi w kolejności grzech, jakim jest Chciwość oraz piąty – Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu. Detal ten uniemożliwia wypełnienie naczynia cieczą w całej jego objętości. „Ziemia zapewnia wystarczająco wiele, by zaspokoić potrzeby każdego człowieka, ale nie jego żądze” – Mahatma Gandhi.

TOP

Chwasty

2014, porcelana natryskiwana kobaltem, [60x] Ø 26 cm
Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics” – Jingdezhen (Chiny), Ćmielów

Chwasty są to rośliny niepożądane, rosnące dziko, hamując rozwój roślin uprawnych. Wśród chwastów istnieje wiele zagrożonych gatunków, a także gatunków niezidentyfikowanych, powstałych w wyniku krzyżowania się nowych odmian. Oba zjawiska wynikają z procesów globalizacyjnych, za sprawą których swobodnie przemieszczają się nie tylko ludzie, ale i materia organiczna, w tym nasiona.
Słowo „chwasty” nabiera specyficznego znaczenia w kontekście chińskiej rzeczywistości społecznej. Mianem tym określa się tam dysydentów, osoby, które nie zgadzają się z polityczną linią Komunistycznej Partii Chin, starając się zmieniać zastaną rzeczywistość, przez co bywają poddawane represjom. „Chwasty” walczą z systemem i to dzięki nim do reszty świata docierają informacje o nie respektowaniu praw przez chiński rząd. Wieści z Chin, niczym ziarna, zaczynają rozprzestrzeniać się po całym globie, niosąc nadzieję na zmianę tej sytuacji.
Inspiracją do projektu stała się chińska flora z obszaru, na którym niezmiennymi od setek lat metodami przygotowuje się najczystszej postaci kaolin – podstawowy surowiec do produkcji porcelany. Rośliny te – przyprószone kaolinową glinką zmieszaną z ulicznym kurzem, zakamuflowane i niemal całkowicie stopione z otoczeniem – posłużyły do stworzenia serii talerzy z wykorzystaniem dwóch technik: podszkliwnego malarstwa kobaltowego (chiń. qinghua – dosłownie „niebieskie kwiaty”), będącego najstarszą techniką, uważaną za kamień milowy w historii chińskiej porcelany oraz techniki malowania za pomocą natryskiwania szablonów, typową dla działań antysystemowych.
Talerze (w formie zielnika – herbarium) przybierają symboliczny wymiar pomnika, ściany upamiętniającej i przywodzą na myśl porcelanowe epitafia, czy też talerze okolicznościowe, propagandowe, sławiące wizerunki zasłużonych postaci. Tworzywo, jakim jest porcelana, na długo przechowa pamięć o Chwastach. Uszeregowany układ obiektów odnosi się do charakteru chińskiego społeczeństwa, podporządkowanego państwu, któremu przeczy sama treść obrazów.

TOP

Nie na miejscu

2014, porcelana malowana, 65 x 28 x 28 cm
Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics” – Limoges (Francja) 

Górna i dolna część obiektu, wyraźnie oddzielone i skontrastowane, zdają się nie przystawać do siebie, a jednak w całości uzupełniają się, tworząc zarys formy przywodzącej na myśl rzecz o charakterze zbiornika – naczynia i worka zarazem.
Worek na śmieci, przynależący zarówno do sfery prywatnej (służąc jako pojemnik na odpady w gospodarstwach domowych), jak i publicznej (wystawiany przed domami, w okolicach kontenerów na śmieci), wtopił się w codzienność do tego stopnia, że prawie nie zauważamy jego tymczasowej obecności na ulicach. Jest on efemerycznym elementem miejskiego krajobrazu. Z kolei okazałe wazy od zarania dziejów są dobrami luksusowymi, pełniącymi funkcję dekoracyjną, określającą status ich właściciela i dlatego też eksponuje się je w najbardziej reprezentacyjnych miejscach domu. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, konstytuują wartości rodzinne oraz obyczaje.
Mamy do czynienia jednocześnie z przedmiotem prozaicznym, „przedmiotem najniższej rangi”, który cieszy dopiero wtedy, kiedy zniknie z pola widzenia oraz z przedmiotem pożądania, napawającym pięknem, niosącym wartości emocjonalne i będącym synonimem trwałości, stabilności. Oba „pojemniki” w swym wnętrzu przechowują znaczenia, wydobywane przez subiektywne czynniki przeżycia estetycznego, skojarzeniowego oraz doświadczenia kulturowe odbiorcy. Zespolenie ich w jedność rodzi ambiwalencję.

TOP

RWB

2013, porcelana malowana naszkliwnie, 60 x 30 x 30 cm
Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics” – Jingdezhen (Chiny)


movie

W krajobrazie chińskiego miasta Jingdezhen porcelana i plastik współistnieją niemal „zrośnięte” ze sobą, nadając przestrzeni publicznej groteskowy charakter. Techniczną tkaninę o nazwie RWB330 (skrót od: Red, White, Blue), do której odnosi się projekt, z rozpoznawalnym deseniem oraz zestawieniem barw, można spotkać w każdym, nawet najdalszym zakątku świata. Przez swą wszechobecność staje się swoistym symbolem globalizacji, wymiany towarowej świata oraz metaforą kultury masowej. W siostrzanym uścisku z porcelaną rysuje ona osobliwy pejzaż miasta, wchodząc w konwersację z lokalnymi tradycjami wyrobu ceramiki. Kolejną inspirację stanowi porcelanowa waza z dynastii Qing. Jej dekoracja obrazuje mitologicznego smoka w otoczeniu morskich fal. W kolorystyce naczynia oraz deseniach istnieje analogia do omawianej tkaniny, zarówno w warstwie formalnej, jak i znaczeniowej. Projekt materializuje ten paralelizm, uwydatniając kontrast pomiędzy szlachetnym materiałem, jakim jest porcelana a pospolitym tworzywem sztucznym.
Produkcja masowa to jedna z cech charakteryzujących chińską cywilizację. Praca ręczna w jej obrębie coraz częściej utożsamiana jest z obniżaniem kosztów i wyzyskiem pracowników, przez co etykieta „Made in China” na Zachodzie budzi negatywne skojarzenia. Tania, maszynowa i masowa produkcja syntetycznej tkaniny przeciwstawiona została rzemieślniczemu procesowi tworzenia porcelanowej formy na kole garncarskim oraz żmudnemu nanoszeniu dekoracji – kilkukrotnemu malowaniu każdego kwadratu w celu nadania powierzchni odpowiedniej struktury imitującej tę przemysłową tkaninę. Wymagało to ogromnego nakładu pracy, eksperymentów technologicznych i ćwiczeń, by w końcu osiągnąć precyzję, która decyduje o wartości dzieła. Mimo iż od strony technicznej projekt daleki jest od ideału, wszelkie „niedociągnięcia” stanowią jego integralny i nieunikniony element. To one skupiają uwagę odbiorcy, stopniowo dostrzegającego efekt iluzji i eksplorującego warstwy symboliczne. Perfekcja, będąca domeną maszyn, funduje przedmiotom chłód i anonimowość oraz tworzy dystans, który w projekcie zostaje przełamywany.

TOP

Kraj-obraz

2013, porcelana, worki foliowe, [4x] 63 x 32 x 32 cm
Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics” – Jingdezhen (Chiny)


movie

Największe skupisko pracowni ceramicznych w Jingdezhen mieści się na terenie podzielonym torami kolejowymi, w brutalny sposób odsłaniające warstwy ziemi i obnażające ciemną stronę ludzkich działań. Strzępy plastikowych toreb, worków, banerów mieszają się z odłamkami porcelanowych naczyń. Przekrój geologiczny ukazuje ilość nagromadzonych odpadów, a gradacja ich odcieni na poszczególnych wysokościach obrazuje upływ czasu. Gdzieniegdzie o odzyskanie przestrzeni walczy jeszcze roślinność. Ten wielobarwny kolaż przeraża i fascynuje zarazem, mieszkańcy natomiast wydają się pozostawać niewzruszeni, tak jakby wrośli w ten krajobraz, z którym już dawno temu zdążyli się oswoić.
Pejzaż jest istotnym tematem chińskiej kultury. Wzory kopiowane są z pokolenia na pokolenie, a próby autorskich inwencji wciąż należą do rzadkości. Projekt jest próbą wiernego odtworzenia chińskiego krajobrazu, ale przy użyciu odmiennych środków. Pochodzące z tego miejsca plastikowe odpady posłużyły jako medium do stworzenia dekoracji na tradycyjnych porcelanowych formach. Pod wpływem wysokiej temperatury plastik deformował się, rozdzierał i rozpływał na powierzchni naczynia, po czym gwałtownie pozbawiony ciepła zastygał w swoim „bezkształcie”. Niekiedy ujawniał tajemnice poniższych warstw, innym razem budował przestrzenne struktury. Proces tworzenia przypominał malarstwo – nakładając poszczególne warstwy plastikowych powłok, uzyskiwało się stopniowe nasycenie kolorów: od błękitu po granat.

W przestrzeni miasta ziemia-glina wydawała się być bezradną wobec pasożytujących na niej śmieci. Trudność wydobycia z niej obcych elementów uświadomiła siłę tej „toksycznej” relacji. Projekt odwraca te role. Plastik przejdzie proces utraty kolorów oraz swej materialności, by ostatecznie przerodzić się w nicość – w przeciwieństwie do porcelanowego przedmiotu, który niejako naznaczony jest gwarancją nieśmiertelności. Za kilka, kilkanaście, kilkadziesiąt lat pozostanie jedynie biel – w kulturze chińskiej symbol śmierci, żałoby, pustki, w europejskiej – niewinności i czystości. Projekt składa się z 4 naczyń. Zgodnie z wierzeniami Chińczyków wymowie tej liczby przypisywane jest znaczenie śmierci, dlatego też zazwyczaj jest unikana. Ma ona także symboliczne znaczenie w projekcie, gdyż odnosi się do pytania o kres i konsekwencje eksploatacji natury przez człowieka.

TOP

Wywrotowiec

2013, artefakty
www.bwa.wroc.pl
Realizacja w ramach projektu „Przepis na mały dizajn” – BWA Dizajn, Wrocław

Składniki: stary talerz lub miska.

Sposób przyrządzenia: po zjedzeniu obiadu wyczyść talerz kawałkiem pieczywa, następnie obróć talerz do góry dnem i umieść na nim deser.

Korzyści: nie marnujesz jedzenia, oszczędzasz wodę, minimalizujesz ilość posiadanych przedmiotów. We Francji i Włoszech powszechnie przyjęte jest wycieranie talerza z resztek jedzenia po posiłku za pomocą pieczywa. Ma to uzasadnienie, gdyż kolejne dania podawane są w tym samym naczyniu, którego nie myje się po każdej potrawie. Takie praktyki miały również miejsce dawniej na polskich wsiach, a we Francji dodatkowo odwracano talerz do góry dnem, by umieścić na nim deser. Optymalne wykorzystanie funkcji przedmiotu podyktowane było względami praktycznymi – zazwyczaj nie posiadano wystarczającej ilości naczyń. W dzisiejszych czasach savoir-vivre nie dopuszcza tego typu zachowań. A jednak te z pozoru banalne czynności stają się istotne, gdy wyobrazimy je sobie w szerszej skali. Zwykła codzienna praktyka może prowadzić do globalnej zmiany o charakterze społecznym, ekonomicznym lub ekologicznym. Dizajn przybiera tu charakter kształtowania pozytywnych zachowań (paradoksalnie poprzez łamanie zasad), nie zaś rozbudzania żądz i pragnień. Jest poszukiwaniem alternatywnych ścieżek, którymi można podążać w życiu codziennym, stosując nowe reguły użytkowania przedmiotów i uwalniając je z dotychczasowych reżimów. Projekt pyta o granice wolności, podważa ogólnie przyjęty porządek i zachęca do wywrócenia go „do góry nogami” w imię dobra wspólnego.

TOP

Symbioza

2010, porcelana (formy przemysłowe), plastik, różne wymiary

Obecnie wyraźne są dwie skrajne tendencje: zalew rynku przez materiały jednorazowe i powrót do materiałów trwałych. Obie rządzą się własnymi prawami, ale czy muszą się wykluczać?

TOP

Pogoda

2010, kamionka malowana (formy przemysłowe), różne wymiary

Aktualna forma przedmiotów - porzuconych na przemysłowym wysypisku - jest wynikiem oddziaływania czynników atmosferycznych. Natura przejęła działanie nad tym, co człowiekowi wymknęło się spod kontroli.

TOP