PL | EN

RWB

Porcelana malowana naszkliwnie, 2013

*Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics”, Jingdezhen – Chiny


movie

W krajobrazie Jingdezhen porcelana i plastik współistnieją niemal „zrośnięte” ze sobą, nadając przestrzeni publicznej groteskowy charakter. Techniczną tkaninę o nazwie RWB330 (skrót od: Red, White, Blue), do której odnosi się projekt, z rozpoznawalnym deseniem oraz zestawieniem barw, można spotkać w każdym, nawet najdalszym zakątku świata. Przez swą wszechobecność staje się swoistym symbolem globalizacji, wymiany towarowej świata oraz metaforą kultury masowej. W siostrzanym uścisku z porcelaną rysuje ona osobliwy pejzaż miasta, wchodząc w konwersację z lokalnymi tradycjami wyrobu ceramiki. Kolejną inspirację stanowi porcelanowa waza z dynastii Qing. Jej dekoracja obrazuje mitologicznego smoka w otoczeniu morskich fal. W kolorystyce naczynia oraz deseniach istnieje analogia do omawianej tkaniny, zarówno w warstwie formalnej, jak i znaczeniowej. Projekt materializuje ten paralelizm, paradoksalnie uwydatniając kontrast pomiędzy szlachetnym materiałem, jakim jest porcelana a pospolitym tworzywem sztucznym.
Produkcja masowa to jedna z cech charakteryzujących chińską cywilizację. Praca ręczna w jej obrębie coraz częściej utożsamiana jest z obniżaniem kosztów i wyzyskiem pracowników, przez co etykieta „Made in China” na Zachodzie budzi negatywne skojarzenia. Tania, maszynowa i masowa produkcja syntetycznej tkaniny przeciwstawiona została rzemieślniczemu procesowi tworzenia porcelanowej formy na kole garncarskim oraz żmudnemu nanoszeniu dekoracji – kilkukrotnemu malowaniu każdego kwadratu w celu nadania powierzchni odpowiedniej struktury imitującej tę przemysłową tkaninę. Wymagało to ogromnego nakładu pracy, eksperymentów technologicznych i ćwiczeń, by w końcu osiągnąć precyzję, która decyduje o wartości dzieła. Mimo iż od strony technicznej projekt daleki jest od ideału, wszelkie „niedociągnięcia” stanowią jego integralny i nieunikniony element. To one skupiają uwagę odbiorcy, stopniowo dostrzegającego efekt iluzji i eksplorującego warstwy symboliczne. Perfekcja, będąca domeną maszyn, funduje przedmiotom chłód i anonimowość oraz tworzy dystans, który w projekcie zostaje przełamywany.

TOP

Kraj-obraz

Porcelana, plastik, 2013

*Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics”, Jingdezhen – Chiny


movie

Największe skupisko pracowni ceramicznych w Jingdezhen mieści się na terenie podzielonym torami kolejowymi, w brutalny sposób odsłaniające warstwy ziemi i obnażające ciemną stronę ludzkich działań. Strzępy plastikowych toreb, worków, banerów mieszają się z odłamkami porcelanowych naczyń. Przekrój geologiczny ukazuje ilość nagromadzonych odpadów, a gradacja ich odcieni na poszczególnych wysokościach obrazuje upływ czasu. Gdzieniegdzie o odzyskanie przestrzeni walczy jeszcze roślinność. Ten wielobarwny kolaż przeraża i fascynuje zarazem, mieszkańcy natomiast wydają się pozostawać niewzruszeni, tak jakby wrośli w ten krajobraz, z którym już dawno temu zdążyli się oswoić.
Pejzaż jest istotnym tematem chińskiej kultury. Wzory kopiowane są z pokolenia na pokolenie, a próby autorskich inwencji wciąż należą do rzadkości. Projekt jest próbą wiernego odtworzenia chińskiego krajobrazu, ale przy użyciu odmiennych środków. Pochodzące z tego miejsca plastikowe odpady posłużyły jako medium do stworzenia dekoracji na tradycyjnych porcelanowych formach. Pod wpływem wysokiej temperatury plastik deformował się, rozdzierał i rozpływał na powierzchni naczynia, po czym gwałtownie pozbawiony ciepła zastygał w swoim „bezkształcie”. Niekiedy ujawniał tajemnice poniższych warstw, innym razem budował przestrzenne struktury. Proces tworzenia przypominał malarstwo – nakładając poszczególne warstwy plastikowych powłok, uzyskiwało się stopniowe nasycenie kolorów: od błękitu po granat.

W przestrzeni miasta ziemia-glina wydawała się być bezradną wobec pasożytujących na niej śmieci. Trudność wydobycia z niej obcych elementów uświadomiła siłę tej „toksycznej” relacji. Projekt odwraca te role. Plastik przejdzie proces utraty kolorów oraz swej materialności, by ostatecznie przerodzić się w nicość – w przeciwieństwie do porcelanowego przedmiotu, który niejako naznaczony jest gwarancją nieśmiertelności. Za kilka, kilkanaście, kilkadziesiąt lat pozostanie jedynie biel – w kulturze chińskiej symbol śmierci, żałoby, pustki, w europejskiej – niewinności i czystości. Projekt składa się z 4 naczyń. Zgodnie z wierzeniami Chińczyków wymowie tej liczby przypisywane jest znaczenie śmierci, dlatego też zazwyczaj jest unikana. Ma ona także symboliczne znaczenie w projekcie, gdyż odnosi się do pytania o kres i konsekwencje eksploatacji natury przez człowieka.

TOP

Chwasty

Porcelana malowana kobaltem, 2014

*Realizacja w ramach projektu „Kaolin – Art and Design in Contemporary Ceramics”, Jingdezhen – Chiny, Ćmielów

Chwasty są to rośliny niepożądane, rosnące dziko, hamując rozwój roślin uprawnych. Wśród chwastów istnieje wiele zagrożonych gatunków, a także gatunków niezidentyfikowanych, powstałych w wyniku krzyżowania się nowych odmian. Oba zjawiska wynikają z procesów globalizacyjnych, za sprawą których swobodnie przemieszczają się nie tylko ludzie, ale i materia organiczna, w tym nasiona.
Słowo „chwasty” nabiera specyficznego znaczenia w kontekście chińskiej rzeczywistości społecznej. Mianem tym określa się tam dysydentów, osoby, które nie zgadzają się z polityczną linią Komunistycznej Partii Chin, starając się zmieniać zastaną rzeczywistość, przez co bywają poddawane represjom. „Chwasty” walczą z systemem i to dzięki nim do reszty świata docierają informacje o nie respektowaniu praw przez chiński rząd. Wieści z Chin, niczym ziarna, zaczynają rozprzestrzeniać się po całym globie, niosąc nadzieję na zmianę tej sytuacji.
Inspiracją do projektu stała się chińska flora z obszaru, na którym niezmiennymi od setek lat metodami przygotowuje się najczystszej postaci kaolin – podstawowy surowiec do produkcji porcelany. Rośliny te – przyprószone kaolinową glinką zmieszaną z ulicznym kurzem, zakamuflowane i niemal całkowicie stopione z otoczeniem – posłużyły do stworzenia serii talerzy z wykorzystaniem dwóch technik: podszkliwnego malarstwa kobaltowego (chiń. qinghua – dosłownie „niebieskie kwiaty”), będącego najstarszą techniką, uważaną za kamień milowy w historii chińskiej porcelany oraz techniki malowania za pomocą natryskiwania szablonów, typową dla działań antysystemowych.
Talerze (w formie zielnika – herbarium) przybierają symboliczny wymiar pomnika, ściany upamiętniającej i przywodzą na myśl porcelanowe epitafia, czy też talerze okolicznościowe, propagandowe, sławiące wizerunki zasłużonych postaci. Tworzywo, jakim jest porcelana, na długo przechowa pamięć o Chwastach. Uszeregowany układ obiektów ironicznie odnosi się do charakteru chińskiego społeczeństwa, podporządkowanego państwu, któremu przeczy sama treść obrazów.

TOP

Nie na miejscu

Prototyp, materiał docelowy: porcelana, 2014

Górna i dolna część obiektu, wyraźnie oddzielone i skontrastowane, zdają się nie przystawać do siebie, a jednak w całości uzupełniają się, tworząc zarys formy przywodzącej na myśl rzecz o charakterze zbiornika – naczynia i worka zarazem.
Worek na śmieci, przynależący zarówno do sfery prywatnej (służąc jako pojemnik na odpady w gospodarstwach domowych), jak i publicznej (wystawiany przed domami, w okolicach kontenerów na śmieci), wtopił się w codzienność do tego stopnia, że prawie nie zauważamy jego tymczasowej obecności na ulicach; jest efemerycznym elementem miejskiego krajobrazu. Z kolei okazałe wazy od zarania dziejów są dobrami luksusowymi, pełniącymi funkcję dekoracyjną, określającą status ich właściciela i dlatego też eksponuje się je w najbardziej reprezentacyjnych miejscach domu. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, konstytuują wartości rodzinne oraz obyczaje.
Mamy do czynienia jednocześnie z przedmiotem prozaicznym, „przedmiotem najniższej rangi”, który cieszy dopiero wtedy, kiedy zniknie z pola widzenia oraz z przedmiotem pożądania, napawającym pięknem, niosącym wartości emocjonalne i będącym synonimem trwałości, stabilności. Oba „pojemniki” w swym wnętrzu przechowują znaczenia, wydobywane przez subiektywne czynniki przeżycia estetycznego, skojarzeniowego oraz doświadczenia kulturowe odbiorcy. Zespolenie ich w jedność rodzi ambiwalencję.

TOP

Od dobrobytu do odbytu, przez odbyt w niebyt

Porcelana malowana naszkliwnie, 2014

Klasyczne naczynia stołowe zazwyczaj posiadają dekoracje w formie ckliwych motywów floralnych, geometrycznych ornamentów lub sielskich scen rodzajowych. Tu źródło inspiracji tła dla przyszłych dań pochodzi z obrazów kanału odbytu – wyników badań ultrasonografii przezodbytowej TAUS.
Jest to komentarz do zjawiska kompulsywnej konsumpcji (zarówno w znaczeniu nabywania dóbr, jak i spożywania i trawienia pokarmów) przewyższającej znacznie realne potrzeby. Przyjemność jest tylko chwilowa – piękne potrawy wkrótce i tak przeistoczą się w nieokreślonego kształtu materię o równie nieokreślonej konsystencji. Oto przed oczami stołowników jawi się końcowe ogniwo łańcucha konsumpcji.

TOP

Obiekt z otworem

Porcelana, 2014


na marginesie [pdf]

Obiekt, wykonany ze szlachetnego materiału, zwanego „białym złotem”, stanowi swoistą karykaturę przedmiotu użytkowego. Znajdujący się w jego centralnej części dość sugestywny otwór, jest na tyle mały, że trudno przypisać przedmiotowi jakąkolwiek funkcję użytkową. Nasuwa się skojarzenie z ciałem. Granice intymności zostają przesunięte. Odraza w połączeniu z materialnym pragnieniem czyni ten bezużyteczny przedmiot tym, czego nie chciałoby się chcieć posiadać, a jednak.

TOP

II. V.

Porcelana, 2014
www.festiwalwysokichtemperatur.pl

*Realizacja w ramach akcji przeciw głodowi „Empty Bowls”

Miski na bazie półkuli z wydłużoną ku górze krawędzią ścianki. Dokładnie na wysokości, gdzie zaczyna się przedłużenie, znajdują się niewielkie otwory – na poszczególnych egzemplarzach w ilości 2 lub 5. Liczby te według Siedmiu Grzechów Głównych określają drugi w kolejności grzech, jakim jest Chciwość oraz piąty – Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu. Detal ten uniemożliwia wypełnienie naczynia cieczą w całej jego objętości. „Ziemia zapewnia wystarczająco wiele, by zaspokoić potrzeby każdego człowieka, ale nie jego żądze” – Mahatma Gandhi.

TOP

Wywrotowiec

Artefakty, 2013
www.bwa.wroc.pl

*Realizacja w ramach projektu „Przepis na mały dizajn” – BWA Dizajn, Wrocław

Składniki: stary talerz lub miska.

Sposób przyrządzenia: po zjedzeniu obiadu wyczyść talerz kawałkiem pieczywa, następnie obróć talerz do góry dnem i umieść na nim deser.

Korzyści: nie marnujesz jedzenia, oszczędzasz wodę, minimalizujesz ilość posiadanych przedmiotów. We Francji i Włoszech powszechnie przyjęte jest wycieranie talerza z resztek jedzenia po posiłku za pomocą pieczywa. Ma to uzasadnienie, gdyż kolejne dania podawane są w tym samym naczyniu, którego nie myje się po każdej potrawie. Takie praktyki miały również miejsce dawniej na polskich wsiach, a we Francji dodatkowo odwracano talerz do góry dnem, by umieścić na nim deser. Optymalne wykorzystanie funkcji przedmiotu podyktowane było względami praktycznymi – zazwyczaj nie posiadano wystarczającej ilości naczyń. W dzisiejszych czasach savoir-vivre nie dopuszcza tego typu zachowań. A jednak te z pozoru banalne czynności stają się istotne, gdy wyobrazimy je sobie w szerszej skali. Zwykła codzienna praktyka może prowadzić do globalnej zmiany o charakterze społecznym, ekonomicznym lub ekologicznym. Dizajn przybiera tu charakter kształtowania pozytywnych zachowań (paradoksalnie poprzez łamanie zasad), nie zaś rozbudzania żądz i pragnień. Jest poszukiwaniem alternatywnych ścieżek, którymi można podążać w życiu codziennym, stosując nowe reguły użytkowania przedmiotów i uwalniając je z dotychczasowych reżimów. Projekt pyta o granice wolności, podważa ogólnie przyjęty porządek i zachęca do wywrócenia go „do góry nogami” w imię dobra wspólnego.

TOP

Ogryzki

Porcelana, złoto, 2008

Działanie jest oswajaniem materiału – porcelany, jest zmysłowym i fizycznym jej doświadczaniem. Praca z przemysłowo produkowanym wyrobem w konsekwencji prowadzi do stworzenia obiektu unikatowego, zindywidualizowanego.

Subtelny detal, wzbogacający prostą formę, jednocześnie nadaje jej humorystyczny wydźwięk. Ślad zębów pozostawiony na obrzeżu naczynia jest także grą ze zmysłami odbiorcy, wiedzą/niewiedzą na temat produkcji wyrobu ceramicznego i właściwości porcelany. Czy ten twardy materiał naprawdę da się ugryźć? Nasuwa się zabawne skojarzenie – jakże smakowite muszą być potrawy i napoje, jeśli zostawione na stole naczynia są nie tylko opróżnione („wylizane”), ale i częściowo „zjedzone"…

TOP

Uszka

Porcelana (formy przemysłowe), srebro, 2007

Pracownicy fabryk porcelany w ciągu dnia odrzucają nawet kilkadziesiąt odlanych elementów ze względu na niewielkie wady lub nadwyżkę sztuk. Zwykle masa przerabiana jest ponownie. Interesującą alternatywą jest wykorzystanie tych obiektów (we wczesnym etapie produkcji) do wyrobu biżuterii, która wymaga jedynie minimalnej obróbki. To propozycja dla kobiet, które z uśmiechem zareagują na zaserwowaną im kawę w filiżance z podobnym uszkiem podczas spotkania w restauracji czy wizyty u teściowej. „Uszka” na uszy!

TOP